Küçük saat, Küçük Saat – Adana’nın Güzel Günlerinin Hatırası, Adana Gezi RehberiAdana Gezi Rehberi

Küçük Saat – Adana’nın Güzel Günlerinin Hatırası

Adana’nın simgelerinden olmuş Büyük Saat Kulesi’ni duymuşsunuzdur. Onun bir de küçüğünün olduğunu biliyor muydunuz? Büyük Saat Kulesinin ismindeki “büyük” sözcüğünün tek nedeni bu kulenin büyük olması değil. Evet, kule gerçekten büyük. Hatta Türkiye’deki en büyük saat kulesi. Fakat büyük denilmesinin bir diğer nedeni de onu küçüğünden ayırmak için kullanılması. Öyleyse gelin Küçük Saat ’i yakından tanıyalım.

Küçük Saat’in Özellikleri

Küçük Saat, Adana’nın 5 Ocak Meydanı’nda bulunuyor. Aslında bir saat kulesi değil. Bir direğin üzerine yerleştirilmiş, kumbara şeklinde bir saat. Saatin üstünde Türkiye İş Bankası yazıyor. Altında ise İş Bankası’nın logosu var. Aslında çok fazla özelliği bulunmuyor. Özellikli bir mimari eser değil. Fakat bulunduğu merkezî konum ve tarihî önemi nedeniyle Adana’nın simgelerinden birine dönüştü, buluşmaların adresi oldu.

Küçük saat, Küçük Saat – Adana’nın Güzel Günlerinin Hatırası, Adana Gezi Rehberi
Küçük Saat – Adana

5 Ocak Meydanı bugün Küçük Saat Semti olarak da biliniyor. Burası yüz yıllık dönemde çok değişti. Osmanlı döneminden kalma pek çok bina, yerini günümüzdeki modern binalara bıraktı. Burada şu an başlıca üç tarihî eser bulunuyor. Biri, bu yazıya konu olan Küçük Saat. Diğerleri ise Tarihî Mestan Hamamı ve Kemeraltı Camii. Bu semtin eski adı Tarsuskapı idi. Fakat yapılan her eserle semtin adı değişmiş. Önce Kemeraltı Semti olmuş. Şimdiyse Küçük Saat Semti.

Hikayesi ile Küçük Saat

Küçük Saat, 5 Ocak Meydanı’nda 1925’te Türkiye İş Bankası tarafından yerleştirildi. Amaç, halka bir mesaj vermekti. 1920’li yıllarda Türkiye; savaştan yeni çıkmış, ağır yaralar almış bir ülkeydi. Üstelik geri kalmış bir ülkeydi. Atatürk, Türkiye’nin hızlı bir şekilde kalkınmasını istiyordu ama ülkede gelişmiş bir burjuva sınıfı bulunmuyordu. Osmanlı döneminde kısmen bir burjuva sınıfı yetişmişti ama onlar da hep gayrimüslimlerden oluşuyordu ve Osmanlı’nın son yılları ile Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türkiye’den ayrıldılar ya da sürüldüler. Bu yüzden bu dönem devlet tarafından verilen desteklerle tüm ülkede yeni bir Türk burjuva sınıfının yaratıldığı bir dönemdir.

Bu nedenle sermaye birikimi yapılmalıydı. Devlet; vatandaşı, tasarruf edip para biriktirmeye teşvik ediyordu. Bu yüzden Tasarruf Bayramı ilan edilmişti. Ayrıca yerli sermayeyi, yabancı sermaye karşısında korumak için Yerli Malı Haftası ilan edilmişti. İş Bankası’nın Adana’nın merkezine Küçük Saat’i yerleştirmesi de bununla ilgilidir. Dikkat ederseniz bu saat bir kumbara şeklinde. Vatandaşa para biriktirmesi ve yatırıma dönüştürmesini tavsiye eden bir anıttır.

Atatürk’ün ekonomik kalkınma için özel önem verdiği şehirlerden biri de Adana’dır. Hatta Atatürk, 1923’teki Adana ziyaretinde esnaf odalarının muntazam bir şekilde örgütlendiğini ve gençlere mesleki eğitim verdiğini görmüş, bundan duyduğu memnuniyeti belirtmiş, aralarından geleceğin fabrikatörlerinin çıkacağını temenni etmiştir. Cumhuriyet döneminde Adana’da Tekel, Millî Mensucat, Sümerbank, Çukobirlik ve daha nice fabrikalar kuruldu. Bunların hepsi yerli sermaye ile kurulmuş, çok sayıda Adanalıya da ekmek kapısı olmuştur. Adana’dan Sabancı gibi zengin ailelerin çıkmasını da sağlamıştır. Atatürk’ün sanayileşmiş Türkiye hayalinin en çok vücut bulduğu şehirlerden biri 1930’lu yıllardan 90’lı yıllara kadar olan dönemin Adana’sıdır.

Güzel Günlerin Sonu

Bu fabrikaların çoğu son 30 yılda özelleştirilip satıldı ama ister özel sektöre geçsin ister devlette kalsın nihayetinde hepsi kapatıldı. Tekel sigara fabrikası 2006’da kapatıldı. Binası atıl durumda. Sümerbank da kapatıldı. Fabrikasının sadece kalıntıları duruyor. Çukobirlik 2003’te kapatıldı. Binası terk edilmiş hâlde. Millî Mensucat da 2000’de kapatıldı. En azından binası bir işe yarıyor. Restore edilip Adana Arkeoloji Müzesi olarak kullanıma açıldı. Daha çok örnek sayılabilir. Adana’nın dört bir köşesinde terk edilmiş ya da yıkılmış fabrika kalıntısı görebilirsiniz.

Türkiye’nin sanayi başkentlerinden olan ve göç alan Adana bu yüzden zaman içinde işsizliğin başkenti oldu. Bugün o hayalin yerinde yeller esiyor. Küçük Saat ise o güzel günlerin bir hatırası olarak şehrin merkezinde yer alıyor. Ki, o da Adana’nın yaşadığı kötü günlerden payına düşeni aldı. Geçtiğimiz yıllarda saatin yerinin sessiz sedasız birkaç metre de olsa değiştirildiği bu sene ortaya çıktı. Bunun için yasal izin alınıp alınmadığına dair hiçbir bilgi yok. Ki zaten böyle bir şeye izin verilmesi mümkün değil. Çünkü Küçük Saat bir tarihî eser.

Küçük Saat’in Ulaşım Bilgileri

Küçük Saat, şehir merkezindeki 5 Ocak Meydanı’nda bulunuyor. Bir tarafında Mestan Hamamı, diğer tarafında Kemeraltı Camii var. Bebekli Kilise de çok yakın. Karayoluna yürüyerek on dakika uzaklıkta. Aynı şekilde, şehrin tarihî eserlerle dolu Büyük Saat çevresine de on dakika uzaklıkta. Havaalanı, otogar ve Adana Tren Garı ise araçla trafik durumuna bağlı olarak 10-20 dakika uzaklıkta.

Küçük Saat çevresi, şehir merkezinde olduğundan şehrin en kalabalık yerlerindendir. Sürekli bir araç trafiği var. Burada alışveriş yapabileceğiniz dükkânlar, yemek yiyebileceğiniz restoranlar ve konaklayabileceğiniz çok sayıda otel bulabilirsiniz. Özellikle bu meydandan ayrılan Saydam Caddesi’ndeki Çerçi Yusuf’u da ziyaret etmenizi tavsiye ederim. (Fakat yanında çok sayıda taklidi var, dikkatli olun)

Categories: Adana Gezi Rehberi