Kâhyaoğlu Çiftliği, Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı – Yeşiloba Şehitliği, Adana Gezi RehberiAdana Gezi Rehberi

Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı – Yeşiloba Şehitliği

Adana tarihi, gururlarla olduğu kadar acılarla da doludur. Binlerce yıllık Adana yerleşkesi onlarca medeniyete ev sahipliği yapmış, milyonlarca insana yuva olmuştur. Müzeleri ağzına kadar dolduran sayısız eser bize miras kalmıştır. Adana festivaller kenti olmanın dışında tarihi değerlerine sahip çıkan bir müzeler kenti olma yolunda da devasa adımlar atmaktadır. Bu müzelerden bende en derin izi bırakan ise bugün ziyaret etme fısatı bulduğumuz Yeşiloba Şehitliği ve Müzesi oldu. Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı ile Adanalının bağrında koca bir yara açan, acı hatıraların kol gezdiği yürek yakan bir müze burası..

Kâhyaoğlu Çiftliği, Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı – Yeşiloba Şehitliği, Adana Gezi Rehberi
Kâhyaoğlu Çiftliği katliamı taş bina

Bugünün tarihi 11 Haziran 2019. Adana Yeşiloba Şehitliği’ni ziyarete gittik. Çok değer verdiğim bir büyüğüm bir kaç gün evvel ziyaretimize geldiğinde bize oradaki arşivlerden bahsetmişti. Gidip görmemizi tavsiye etmişti. Merak ettim. Kardeşimi ve fotoğraf makinamı alıp Yeşiloba Şehitliğine doğru yola çıktık.

Yeşiloba Şehitliği

Adana-Mersin istikametinde D400 karayolu üzerinde bulunan bu müze, Yeşiloba mahalle muhtarlığının hemen 100 metre kadar arkasında çok güzel bir bahçenin içerisinde yer alıyor. Sessiz, sakin bir yer. Neredeyse huzur dolu. Neden “neredeyse” dediğimi anlatacağım. Adanada gezilecek yer arayanların kesinlikle gitmesi, görmesi gereken bir yer.

Kâhyaoğlu Çiftliği, Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı – Yeşiloba Şehitliği, Adana Gezi Rehberi
Yeşiloba-Şehitliği-1 alt

Bahçeye girer girmez güvenlik görevlileri oldukça sıcak karşıladılar bizi. Şehitliği gezmeye geldiğimizi söyleyince bizimle ilgilenmesi için başka bir çalışanı bilgilendireceğini ve yanımıza yönlendireceğini ifade etti. Saniyeler sonra Adana Büyükşehir Belediyesi Kültür Ve Sosyal Hizmetler Şube Müdürlüğü çalışanlarından Ali Kemal Şan isminde bir beyefendi geldi. Bahçenin ortasında duran yapıya doğru yöneldik.

Yeşiloba şehitliği’nin tam ortasında yapımı sanki yarım bırakılmış gibi duran taş bir yapı var. Penceresiz ve çatısız… Bu yapının girişinde mermer bir sütun mevcut. Mermerin üzerinde Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı yazıyordu. Tarih ise 11 Haziran 1920. Yani bugünden tam 99 yıl önce. Ali Kemal Bey bana dönerek “Evet, bugün o katliamın 99. yıl dönümü” dedi. Arşiv görmeye geldiğimiz Yeşiloba Şehitliği’nde günümüzden tam 99 yıl önce bir katliam gerçekleştirilmiş. Bahçeye girdiğim anda sessizliğin ve huzurun hakim olduğuna büyülenerek tanıklık ettiğim o yerde bundan tam 99 yıl önce 43 erkek, 21 kadın ve sayısız çocuk çığlıklar, acılar içinde katledilmiş.

Kâhyaoğlu Çiftliği, Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı – Yeşiloba Şehitliği, Adana Gezi Rehberi
Kâhyaoğlu-çiftliği-katliamı 1

Huzura başka bir ironi ile daha yaklaşmak istiyorum. Bugünden tam 99 yıl önce bu çiftlikte bir katliam oluyor, yıllar sonra müzeye dönüştürülüyor ve 99. yıldönümünde Yeşiloba Şehitliği, yani Kâhyaoğlu Çiftliği neredeyse tamamen sessiz ve dingin. Bu güzel kentte sayısız acı yaşanmış kurtuluş savaşı yıllarında. Sayısız ev virane olmuş, sayısız ocak sönmüş, sayısız evlat, ana, baba yitirilmiş. Öyle büyük katliamlar gerçekleştirilmiş ki halk tam teçhizatlı Fransa ordusuna ve gözünü kan bürümüş Ermeni çetelere karşı ellerinde sadece taşlarla isyan etmiş ve öldürücü bir çaresizlik içinde katledilmiş. Kentin yöneticileri, devlet temsilcileri, Asker, polis ve halktan tek bir kişi bile yok. Ne bir anma töreni ne de bir dua… Hiç bir şey, tek bir kimse bile yok.

Kâhyaoğlu Çifliği Katliamı

Kahyaoğlu Çifliği Katliamı 11 Haziran 1920 yılında ermeni çetelerinin zulmünden kaçmakta olan 150 Türk’ün yakalanıp şu an Yeşiloba Şehitliği’nin bahçesinde bulunan taş yapıya götürülüp çoluk çocuk, kadın erkek demeden katledilmeleri olayıdır. Ermeni çeteler erkekleri ayrı bir odaya, kadınları ve çocukları başka bir odaya kapatıp süngüleyerek katletmişlerdir. Olaydan 4 Erkek ve18 kadın yaralı kurtulmuş. Bu olay yurt genelinde bir infiale sebep olmuştur. Mustafa Kemal Atatürk olaydan sonra Fransız Generale bir uyarı mektubu gönderilmesini emreder.

Kâhyaoğlu Çiftliği, Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı – Yeşiloba Şehitliği, Adana Gezi Rehberi
Kâhyaoğlu-Çiftliği-Mermer-sütun alt

Katliam ile ilgili acıları yüreğimiz yana yana dinledik, okuduk. Sonrasında Müze ve arşiv bölümünü başka bir görevli dostumuz Hasan Kıvrakdal’dan dinledik. Özellikle arşiv bölümü gerçekten bir hazine. 1917 yılından kalma Osmanlıca yazılmış gazete yapraklarından tutun da 2000’li yılların başından itibaren neredeyse eksiksiz korunmuş Milliyet gazetesi, Radikal gazetesi ve Adana yerel gazetesinden örnekler mevcut.

Kâhyaoğlu Çiftliği, Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı – Yeşiloba Şehitliği, Adana Gezi Rehberi
Yeşiloba-Şehitliği-arşiv alt

Bu kent bir tarih hazinesi. Geçmişindeki acılarlar ve sevinçlerle bir bütün. Biz bu bütüne sahip çıkmak zorundayız ki geleceğimizi ne zorluklar üzerine inşa ettiğimiz bilinsin. Bunları göz ardı etmek bizi duygusuz, bilinçsiz ve duyarsız bir halk yapar. Bu saydıklarımız da Adanalıların yaradılışına, Türkiye halklarının yaradılışına terstir. Adana Gezi Rehberi olarak Yeşiloba Şehitliği ve Müzesi’ni Adana‘da yaşayan herkesin ve Adana’yı ziyaret eden tüm ziyaretçilerin görmesi gerektiğini düşünüyorum.

Kâhyaoğlu Çiftliği, Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı – Yeşiloba Şehitliği, Adana Gezi Rehberi
arşiv-eski-gazete alt

Teşekkürler

Ali Kemal Şan ve Hasan Kıvrakdal vedikleri bilgilerle bizi inanılmaz derecede aydınlattılar. Samimiyetleri ve gösterdikleri ilgi gerçekten harikulade idi. Böyle insanlara her zaman ihtiyacımız var. Bize yardımcı oldukları ve bizimle ilgilendikleri için , bilgilerinden istifade etmemize izin verdikleri için orada bulunan tüm görevli arkadaşlara sonsuz teşekkür ederim. Başta Ali Kemal Bey ve Hasan Bey’e…

Görüşmek dileğiyle