Adana Derbisi, Adana Derbisi Şöhretini Neye Borçlu?, Adana Gezi RehberiSportif Etkinlikler

Adana Derbisi Şöhretini Neye Borçlu?

Bazı Anadolu illerinin aksine Adana’nın futbolda iki büyük kulübü var ve bu kulüpler büyük bir rekabet içinde. Bu iki takım arasında oynanan maçlar, Adana Derbisi olarak adlandırılır. Bu derbinin tarafları ise 1940’ta kurulan Adana Demirspor ve 1954’te kurulan Adanaspor’dur. Her iki takımın taraftarları da Adana’nın gerçek takımının kendi tuttukları takım olduğunu düşünürler. Hatta yer yer birbirlerine ağır ithamlarda bulunurlar.

Adana Derbisi, Adana Derbisi Şöhretini Neye Borçlu?, Adana Gezi Rehberi
Adana Derbisi

Peki, Adana Derbisi neden Dünya çapında tanınmış bir derbi değil? Neden Galatasaray – Fenerbahçe, Boca Juniors – River Plate, Celtic – Glasgow Rangers, Manchester City – Manchester United, Inter – Milan derbileri meşhur olamadı? Rekabet yeterince yüksek değil mi?

Aslında iki takım ve taraftarları arasındaki rekabet olağanüstü bir düzeyde. Yukarıda adını andığım derbilerden daha az değil. Hatta bir zamanlar Dünya çapında olmasa bile Türkiye çapında oldukça bilinen ve konuşulan bir derbi idi. Fakat Adana’nın ekonomik alanda gerilemesi sporu da etkiledi ve Adana kulüpleri alt liglere düştüler.

Her iki Adana takımı da şu an Süper Lig’de bulunmasa bile alt liglerde bu rekabet devam ediyor. Hadi bu iki kulübü yakından tanıyalım ve derbi hakkında bazı bilgiler verelim. Fakat iki kulübün de genel olarak tarihine çok yer vermeyeceğiz, bunlar başka yazı konuları. Bu yazıda ağırlıklı olarak aralarındaki rekabete odaklanacağız.

Adana Demirspor

Daha önce kurulduğu için önce Adana Demirspor’u (ADS) tanıyalım. ADS kurulmadan önce de Adana’nın başka futbol kulüpleri vardı ama bunların hiçbiri tam anlamıyla şehir takımı olamamıştı. Bu takımlar Adana İdmanyurdu, Torosspor, Seyhanspor, Millî Mensucat, Adana Türk Ocağı, Adana Sümerspor ve Muallim Mektebi.

Adana Derbisi, Adana Derbisi Şöhretini Neye Borçlu?, Adana Gezi Rehberi
Adana Demirspor

ADS aslında devletin inisiyatifiyle kurulmuş olan bir takımdır. İkinci Dünya Savaşı yıllarında genç nüfusun önemli bir kısmı silah altına alınmıştı ve Türkiye’nin savaşa girme olasılığına karşı hazırda bekliyordu. Öte yandan bir de silah altına alınmamış bir nüfus vardı ve gerektiğinde onlar da çağrılacaktı. Fakat bu nüfusun da bir şekilde spor yapması ve zinde olması gerekiyordu.

Sivil Savunma Mükellefiyeti adlı yasa ile 500’den fazla eleman çalıştıran kamu ve özel sektör girişimlerinin bir spor kulübü kurması zorunlu kılındı. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) bünyesinde de farklı illerde Demirspor adlı spor kulüpleri kuruldu. Bunlardan biri de Adana’da bulunan TCDD 6. İşletme Bölge Müdürlüğü içinde kurulan Adana Demirspor’dur. Tıpkı diğer Demirsporlarda olduğu gibi ADS’nin de logosunda TCDD’nin simgesi vardır. Kulübün ilk binası Adana Tren Garı’nın hemen yanı başında yer alıp bugün müze olarak kullanılmaktadır.

Adanaspor

Adana Demirspor Adana halkının bir kısmı tarafından tutulurken bir kısmı da tutmamıştı. Ta ki 1954’e kadar. 1954’te Adanaspor’un (AS) da kurulması ile birlikte ADS aradığı ezeli rakibi buldu. İstanbul ve İzmir’den sonra Anadolu’daki ilk derbi heyecanı Adana’da yaşanmaya başlandı.

Adana Derbisi, Adana Derbisi Şöhretini Neye Borçlu?, Adana Gezi Rehberi
Adanaspor

ADS, TCDD’nin içinde kurulmuş ve halk tarafından benimsenerek büyük bir Adana takımı olmuştur. AS ise Adana’daki Adana İdmanyurdu, Akınspor ve Torosspor’un birleşmesiyle doğdu. Bu takımlardan kimi kuruluşta yer aldı, kimi de sonradan katıldı.

Adanaspor’un turuncu ve beyaz renkleri Çukurova ekonomisinde çok önemli bir yere sahip olan portakal ve pamuğu simgeler. Hatta pamuğu kulübün logosunda da görmekteyiz.

Neden bütün Adanalılar ADS’yi benimsemedi de AS doğdu? AS taraftarlarına göre ADS, Demiryolları kökenli bir takım olması nedeniyle Adana halkının bir kısmı onun bir Adana takımı değil, bir Ankara takımı olduğunu düşündü. Öte yandan var olan diğer Adana takımları ise ADS ile rekabet edecek düzeyde bir şehir takımı değildi. Adana’daki bazı kulüplerinin birleşmesi ve Adana esnafının bu sürece destek vermesi sayesinde Adanaspor ortaya çıkmıştır. ADS taraftarlarına göre ADS’nin büyümesinden rant alamayanlar kendi kulüplerini kurmuştur.

Taraftarlar Ne Düşünüyorlar?

Peki bu iki büyük kulübün taraftarları kendi takımları ve ezeli rakipleri hakkında ne düşünüyorlar?

Adanaspor taraftarları ile başlayalım. Onlar, Adana’nın gerçek takımının Adanaspor olduğuna inanıyorlar. Adana Demirspor, Ankara’dan yönetilen bir kurum tarafından kurulmuştur ve hiçbir zaman gerçekten Adanalı olamamıştır. ADS’yi ayrıca yolsuzluk ve rant ile ilişkili tutarlar. Şehrin ve şehirdeki yerel yönetimlerin kaynaklarının Adanalı bile olmayan bir takıma aktarıldığı iddia ederler. Onların gözünde Adanaspor, Adanalı olmayı ve Adana’nın sömürülmesine karşı olmayı temsil eder.

Peki ya Adana Demirspor taraftarları? Onlar da Adana’nın gerçek takımının Adana Demirspor olduğuna ve Adanaspor’un bir Adana takımı olmadığına inanıyorlar. Bu konudaki iddialarını üç nedene dayandırıyorlar. Birincisi, ADS her ne kadar TCDD içinde kurulsa da sonuçta Adanalı demiryolu işçileri tarafından kurulmuştur. Yani ortada şehre yabancı olgu yoktur. Hatta Adanaspor’un kuruluşunda da TFF’nin şehir takımları kurdurma furyasının etkili olduğunu ileri sürerek onun da Ankara’dan gelen direktifle kurulduğunu söylerler. İkincisi, Adana halkının çoğunluğun ADS taraftarı olduğunu, yani AS’yi benimsemediğini söylerler. Üçüncüsü ise Adanaspor’un bir anonim şirket olmasıdır. Bu nedenle ADS taraftarları onun Adana halkına değil, sadece şirketin sahibi olan kişiye ait olduğunu söylerler. Adanaspor’un kuruluşunda ise ADS’nin prestijinden faydalanamayan rantçıların rol aldığına inanırlar.

Yani ortada kim gerçek Adanalı kavgası var. Fakat bununla da sınırlı değil. ADS taraftarlarına göre ortada bir de sınıf çatışması var. Pek çok ADS taraftarı; kendi takımlarını, demiryolu işçileri tarafından kurulmuş olmasından ötürü, bir işçi takımı olarak görürken AS’yi de burjuva takımı olarak görür. Hatta anonim şirket olmasından ötürü AS’nin endüstriyel futbolu temsil ettiğini ve kendilerinin buna karşı olduğunu düşünürler.

AS taraftarları ise bunu inandırıcı bulmaz. Çünkü onların gözünde hem ADS bir rantçı takımıdır ve o da basbayağı endüstriyel futbolu temsil eder hem de AS’nin toplumun daha alttaki sınıflardan da destek aldığını söylerler.

Ilımlı Taraftarlar da Var

Elbette her iki takım taraftarlarının arasında herkes bu kadar keskin düşüncelere sahip değil. Her ikisini de Adana takımı olarak gören ve rekabetin daha dostça olması gerektiğini düşünen taraftarlar da az değil. Hatta onların çoğunlukta olduğunu söyleyebiliriz. Yukarıda söz ettiğim keskin düşünceler bütün taraftarları bağlamıyor. Her iki takımı da birden destekleyen ve Süper Lig’de görmek isteyen Adanalılar da az değil.

Hatta ve hatta bu iki kulübün tek bir kulüp çatısı altında birleşmesi gerektiğine inanan Adanalılar da var. Adana takımlarının birleşmesini isteyenler ise bunu iki şekilde gerekçelendirir. Birincisi, iki takımın olması Adana halkındaki birlik ve beraberlik ruhuna zarar vermektedir. İkincisi ise Adana’nın İstanbul, Ankara ya da İzmir kadar büyük bir şehir olmaması ve şehrin ekonomik, kitlesel, siyasi ve diğer kaynaklarının iki takıma aynı anda yetmemesidir. Birleşme isteyenler, eğer iki kulüp birleşirse ortaya çıkacak yeni takımın başarıdan başarıya koşacağına inanırlar. Fakat bugüne kadar bu iki kulübü birleştirebilen olmadı. Galatasaray ile Fenerbahçe’yi birleştirmek ne kadar zorsa Adanaspor ile Adana Demirspor’u birleştirmek de o kadar zor kabul edilmektedir.

Bu iki kulübün birleşmesine karşı çıkanlar önemli bir noktaya parmak basıyorlar: Adana Derbisi, Adana kültürünün en önemli parçalarından biridir, bereketidir. Adana’nın en renkli yönlerini temsil eder. Eğer birleşirlerse Adana bu güzellikten mahrum kalacaktır.

Rekabetin Tarihçesi

Adana Demirspor 70’lere kadar bölgesel ligde fırtına gibi esti ve daha sonra 1960-61’de Birinci Lige (şimdiki Süper Lig) üç büyük il dışından katılan ilk takım oldu. Ulusal mücadelelerde de önemli başarılar elde etti.

ADS 1970’lere kadar altın çağını yaşar. Ondan sonra Adanaspor altın çağını yaşamaya başlar. 1973-74 sezonunda Adana, üç büyük il haricinde Birinci Ligde aynı anda birden fazla takımı bulunan ilk il olur. Bu kez de Adanaspor 70’li ve 80’li yıllara damga vurur. Birinci Ligde önemli dereceler elde eder ve Türkiye’yi Avrupa’da temsil eder.

90’lar ve 2000’lerde ise Adana’nın ekonomik gerilemesine paralel olarak Adana takımları da gerileme sürecine girer. 1995’te Adana Demirspor şimdiki Süper Lig’den düştü ve hâlâ dönebilmiş değil. Adanaspor ise 2004’te Süper Lig’den düştü ve geçen sürede sadece 2016’da bir seneliğine dönebildi. Hatta her iki takım da çok kötü günler gördü. 3. Lig’e kadar düştüler, maddi krizler yaşadılar, yok olmanın eşiğine geldiler.

Günümüzdeyse durumları biraz daha düzeldi ve her ikisi de 1. Lig’deler ve Süper Lig’e çıkmak için mücadele ediyorlar. Bu arada birbirleriyle de karşılaşıyorlar.

Peki bu derbiler nasıl sonuçlandı? İlk derbi 18 Kasım 1956’da Adana 5 Ocak Stadı’nda oynandı ve ADS’nin 7-0’lık galibiyeti ile sonuçlandı. ADS, 16 yıllık bir kulüptü ve Çukurova’nın en güçlü takımı olmuştu. AS ise henüz iki yıllık bir takımdı ve daha sonra bu yenilginin acısını çıkaracaktı.

Bu iki takım bugüne kadar 59 kere karşılaştılar. Adanaspor 22 kere kazandı. Adana Demirspor 15 kere kazandı. 22 maç da berabere sonuçlandı. En son maç bu yıl 30 Nisan’da oynandı ve 0-0 berabere sonuçlandı.

Derbi Ortamı

Peki Adana’ya gelip de Adana Derbi ortamını yaşamak ister miydiniz? Sadece maç izlemekten söz etmiyoruz, onu TV’den de yapabilirsiniz. Asıl önemli olan oradaki ortam. Bütün şehir ADS’nin renkleri olan mavi-laciverte ve AS’nin renkleri olan turuncu-beyaza boyanıyor. Stadın çevresinde mangallar kuruluyor. İki takımın tarafları gün boyu şehir merkezinde dolaşıp marşlar ve şarkılar söylüyorlar, birbirlerini iğneliyorlar. Arada tatsız olaylar da yaşanmıyor değil ama büyük çoğunluk kavga etmek yerine iğnelemeyi tercih ediyor.

Adana Derbisi, Adana Derbisi Şöhretini Neye Borçlu?, Adana Gezi Rehberi
Adana Derbisi 5 Ocak stadyumu

Maç saati geldiğinde ise takımlar sahada, taraftarlar da tribünlerde mücadeleye başlıyor. Bu konuda eskiden şöyle bir âdet vardı: Hangi tarafın ev sahibi, hangi tarafın konuk olduğuna bakılmaksızın stadyum ortadan ikiye ayrılır ve taraflara eşit paylaştırılırdı. Adana Derbisi ‘nin olduğu gün Adana takımları arasında ev sahibi ve misafir diye bir şey olmazdı, herkes ev sahibi idi. Dostluğun simgesi olan bu âdet günümüzde ortadan kalktı ve taraftarlar da bundan rahatsız. Umarız değişir. Fakat değişmeyen bir şey var: ADS’nin taraftar grubu olan Şimşekler kuzey kale arkasını, AS’nin taraftar grubu olan Turbeyler ise güney kale arkasını alıyor.

Adana’ya yeni, modern ve daha büyük bir stadyum yapılıyor ve önümüzdeki sezon kullanıma açılması bekleniyor. Bu da derbideki bilet sıkıntısını azaltacaktır. Adana’ya yolu düşecek olan herkese bu seyahatlerini mümkünse derbi gününe denk getirmelerini ve bu muhteşem atmosferi yaşamalarını tavsiye ederiz. Ve umarız şehrin yöneticileri de derbideki turizm potansiyelini fark ederler.

Adana Derbisi, Adana Derbisi Şöhretini Neye Borçlu?, Adana Gezi Rehberi
Yeni Adana Stadı

Adanaspor‘un önümüzdeki sezonda 1. Lig’de olacağı kesin. Adana Demirspor‘un ise playofflara katılma şansı yakalayabilirse Süper Lig’e çıkma olasılığı var. Önümüzdeki sezon da Adana Derbisi izleyebilecek miyiz, yakında öğreneceğiz.

Ben Adana takımlarının gelecekte aynı anda Süper Lig’de bulunabileceklerine inanıyorum. Çünkü turizm, girişimcilik ve tarım potansiyeli ile Adana gelecekte ekonomik olarak yeniden yükselişe geçme potansiyeline sahip. Bu, spora da yansıyacaktır.

Categories: Sportif Etkinlikler